UYKU NEDİR? UYKUDA NELER OLUR?

     Pandemiden önceki hayatımızı bir düşünelim. Çoğu zaman günlerimiz yorgun ve bir o kadar da tempolu geçiyordu. “Yatağa atsam da kendimi bir rahatlasam.” ya da “Ne zaman şu işler biter de uyurum?” tarzı cümleleri hem kendimizden hem de çevremizden sık sık duyardık. Şu an bile çevrim içi hayatımızda da “uykum var, çok yoruldum, gözlerim bitti…vb.” cümleleri kullanıyoruz. Vücudumuzu dinlendirmek için çoğu zaman uykuya başvururuz. “Nedir bu uyku, uykudayken vücudumuzda neler olur, uykuya neden ihtiyacımız var?” sorularının cevaplarını bu yazıda belirtmeye çalışacağım. 

     Uyku, zihinsel ve fiziksel sağlığımızı her gün yenilememiz için önemli olan ve yaşamımızın üçte birini kapsayan aktif bir süreçtir. Bu yüzden de uykuyu “boşa zaman” ya da “hayatımızı belli bir süre aksatan olay” olarak değerlendirmek doğru değildir.

     Vücudumuzda hatta tüm canlılarda günlük iç saatimizi düzenleyen bir “vücut saati” vardır. Buna sirkadiyen ritim denir. Sirkadiyen ritim canlının bir gün içindeki uyku ihtiyacının zamanını ve miktarını belirler. Hiç ışık almayan ve saat bulunmayan yani zamanı bilmediğimiz bir odada bulunduğumuzda bile sirkadiyen ritim sayesinde uyku gibi temel ihtiyaçlarımızı zamanı geldiğinde karşılayabiliriz. 

     Uyku hakkında öğrendiğimde şaşırdığım bir bilgiyi sizinle paylaşmak isterim: Eğer bir insan vücut ısısı düştüğü zamanda uyursa 7-8 saat uyku o kişiye yeter ama vücut ısısının yüksek olduğu zamanda uyursa 15-16 saate kadar uyku süresi artabilir. 

     Uyku döngümüze baktığımızda REM ve NREM dediğimiz iki önemli fizyolojik faaliyet vardır. Bunları sırası ile ele alacak olursak yatağa girdiğimizde ilk önce mayışma dediğimiz olay gerçekleşir. Uykuya daldığımızda 4 evre şeklinde NREM dediğimiz REM dışı uyku gerçekleşir. Evreler ilerledikçe uykumuz derinleşir ve yaklaşık bu süre 90 dakika sürer. Bu evreler sonrasında ise rüya gördüğümüz REM uykusuna geçeriz. Bu süreç de yaklaşık 10 dakika sürer. Uykuda toplam 100 dakika olmak üzere NREM+REM döngüsü sürekli olarak tekrarlanır. Döngüler tekrarladıkça evre 3 ve 4’ün süresi düşerken REM uykusunun süresi yükselir. NREM’ de bedensel ve REM’ de ise psikolojik olarak dinleniriz. NREM uykusunun genel iki işlevi korunum ve restorasyondur. REM uykusunun ise bebeklerdeki genel işlevi duyuların gelişmesi iken yetişkinlerdeki genel işlevi ise öğrenme ve bellek üzerindeki etkisidir. 

     Eğer çeşitli sebeplerden dolayı uyuyamaz veya uykuda derinleşemezsek 8 saat uyku bile bize yetmeyebilir. Çünkü genellikle uykunun evre 1 ve evre 2 basamaklarında kalmış oluyoruz. Uzun lafın kısası aslında ilk başta yazdığım “Yatağa atsam da kendimi bir rahatlasam.” gibi uykuda vücudumuz dinlenmektedir. Kaliteli ve dinç bir gün geçirmek için uykuya çok büyük bir görev düşmektedir.                                                                                   

Kaynakça:

Gerrig, R. J. & Zimbardo, P. G. (2018). Psikoloji’ye Giriş: Psikoloji ve Yaşam (Çev. Sart. G.). Ankara: Nobel Yayın. 

Uyku Bozuklukları. 30 Aralık 2020 tarihinde https://www.noroloji.org.tr/menu/98/uyku-bozukluklari ‘den alındı.

Yavuzer, H. (Ed.). (2019). Ana-Baba Okulu. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Yazıyı Hazırlayan: Melek Gündüz



Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

İNSAN DOĞASI VE İHTİYAÇLARI: ERİCH FROMM

     İnsan davranışlarının ve hatta düşüncelerinin ve duygularının nasıl oluştuğunu, şekil aldığını merak eden biri olarak bu yazımda buna değineceğim. Bu soruyu sormuş tüm psikolog ve psikiyatristlerin cevap olarak sunduğu onlarca kuram mevcut. Ancak ben size Erich Fromm’un kuramını kısaca anlatabilmek niyetindeyim.      Kendisi Birinci ve İkinci Dünya Savaşı’na ve sonrasında tüm dünyayı etkileyen diğer siyasi ve politik sorunlara şahitlik etmiştir. Fromm’un hayat tecrübesi bu kuramı geliştirmesinde oldukça etkili olmuştur. Bu etkiyi kuramın tarihsel, ekonomik, sosyolojik ve antropolojik faktörlerin insan kişiliğine(ve dolayısıyla da davranış ve düşünce biçimine) etkileri konusuna değinmesinde görebiliriz.      Şimdi kurama giriş yapalım artık. Fromm insanoğlunun evrimsel süreç sayesinde doğadan koptuğunu ve insanoğlunun sahip olduğu akıl, içgörü ve imgelem gibi özellikleri sebebiyle doğada bulunan diğer canlılardan çok daha farklı ihtiyaçla...
Devamı

HER SON YENİ BAŞLANGIÇ

Resim
  İÜC-PDR’nin yeni döneminin ilk yazısıyla karşınızdayız. Çoğumuz yeni başlangıçlar yapmak için “ilk” olan şeylere önem veririz. Çünkü “ilk”lerimiz her ne kadar hata dolu olsa da bize cesaret verir. Her geçen gün güçlendirir özellikle de her seferinde daha iyi yaptıkça… Bugün aslında başlangıçları konuşmak yerine daha çok sona odaklanılmış bir yazı yazıyorum sanırım. “ Her son yeni bir başlangıç.” klişesi de aklımın bir köşesinde yer edindi bile. Ama işin şakası son konuşmak istememin nedeni de eğer içinde bulunduğumuz durumu doğru bir şekilde bitiremezsek yaşamamızın sonraki dönemlerindeki başlangıçlara etkisinin olacağı gerçeğini göz ardı edememem. Son kelimesi acı verir insana. Her seferinde ne olacağını bilerek yaşamadığımız gibi ne olacağını bilerek de bitiremeyiz her şeyi. Yarım da kalabilir, cevaplanmayabilir de. Yarım kalan işler de o anda umrumuzda olmasa da ileride peşimize takılabilir, bizi zihnen ya da psikolojik olarak etkiler farkında olalım ya da olmayalım. Baz...
Devamı

İLİŞKİLERDE BAĞLANMA VE BAĞLANMA STİLLERİ

                              Hiç ikili ilişkilerinizde o kişiyi özellikle neden seçtiğinizi ve ona neden bağlandığınızı düşündünüz mü? Peki, geçmiş deneyimlerinizin bu ilişkileri etkilediğini ve ilişkiye yön verdiğini söylesem? Evet, geçmişimiz gelecekteki ilişkilerimizi etkiliyor. Hatta buna bebeklikten itibaren bakmaya başlayalım. Çünkü insanın ilk bağlanması ilk bakıcısına aittir. Bir bebek dünyaya geldiğinde bağlanacak güvenli bir sığınak arar. Bağlanma figürü ve yakınlık arayışı bebek kendini tehdit altında hissettiğinde ortaya çıkar. Güvenliği sağlanan bebek bundan sonra oyun, keşif gibi davranışlara yönelir ve bakıcıyı “güvenli üs” olarak kullanır. Bowlby’e göre “güvenli üs”, “yakınlığı sağlama” bağlanmanın temel özellikleridir. Bowlby yakınlık sağlanmadığında ayrılığa karşı 3 temel tepkinin gösterildiğini söyler. Bunlar; protesto, umutsuzluk ve çekilmedir. Sevgi dolu, tutarlı bir bakıcıy...
Devamı